Program rolnośrodowiskowy (Płatności rolnośrodowiskowe)

Kod działania

214.

Podstawa prawna

 

Artykuł 36 lit. a) ppkt iv i artykuł 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia
20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski
Fundusz  Rolny  na  rzecz  Rozwoju  Obszarów  Wiejskich  (EFRROW)  (Dz.  Urz.  UE  L
277/1 z 21.10.2005 r.).

Art. 27 oraz pkt 5.3.2.1.4 załącznika II do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006
z   dnia   15   grudnia   2006   r.   ustanawiającego   szczegółowe   zasady   stosowania
rozporządzenia  Rady  (WE)  nr  1698/2005  w  sprawie  wsparcia  rozwoju  obszarów
wiejskich  przez  Europejski  Fundusz  Rolny  na  rzecz  Rozwoju  Obszarów  Wiejskich
(EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006 r.).

Uzasadnienie

Realizacja  programu  rolnośrodowiskowego  ma  przyczynić  się  do  zrównoważonego
rozwoju   obszarów   wiejskich   i   zachowania   różnorodności   biologicznej   na   tych
terenach.  Głównym  założeniem  programu  jest  promowanie  produkcji  rolnej  opartej
ma metodach zgodnych z wymogami ochrony środowiska i przyrody.

Cele działania

Poprawa środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich, w szczególności:

1)  przywracanie walorów lub utrzymanie stanu cennych siedlisk użytkowanych
rolniczo    oraz    zachowanie    różnorodności    biologicznej    na    obszarach
wiejskich;

2)  promowanie zrównoważonego systemu gospodarowania;

3)  odpowiednie użytkowanie gleb i ochrona wód;

4)  ochrona  zagrożonych  lokalnych  ras  zwierząt  gospodarskich  i  lokalnych
odmian roślin uprawnych.

Opis działania

Działanie  obejmuje  9  pakietów  rolnośrodowiskowych.  W  ramach  każdego  pakietu
znajdują    się    warianty    rolnośrodowiskowe,    które    zawierają    zestawy    zadań,
wykraczających  poza  obowiązujące  podstawowe  wymagania,  i  które  nie  pokrywają
się z innymi instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej (WPR).

Lista dostępnych pakietów rolnośrodowiskowych

W  ramach  programu  rolnośrodowiskowego  będą  realizowane  następujące  pakiety
rolnośrodowiskowe (załącznik 10 do Programu):

Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone

Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne

Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone

Pakiet  4.  Ochrona  zagrożonych  gatunków  ptaków  i  siedlisk  przyrodniczych  poza
obszarami Natura 2000

Pakiet   5.   Ochrona   zagrożonych   gatunków   ptaków   i   siedlisk   przyrodniczych   na
obszarach Natura 2000

Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie71

Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie72

Pakiet 8. Ochrona gleb i wód

Pakiet 9. Strefy buforowe

Podstawowe wymagania

Podstawowe    wymagania    oznaczają    normy    obowiązkowe,    które    muszą    być
przestrzegane  przy  prowadzeniu  działalności  rolniczej,  związane  w  szczególności
z ochroną środowiska.

Podstawowe  wymagania  dla  programu  rolnośrodowiskowego  obejmują  (zgodnie  z
art.  39  ust.  3  rozporządzenia  Rady  (WE)  nr  1698/2005):  minimalne  normy  (art.  5
rozporządzenia   Rady   (WE)   nr   1782/2003),   wymogi   podstawowe   w   zakresie
zarządzania   (SMR)   oraz   prawodawstwo   krajowe   (załącznik   11   do   Programu).
Prawodawstwo   krajowe   zawiera   wymagania   w   zakresie   stosowania   nawozów
naturalnych  i  mineralnych,  które  są  zgodne  z  dyrektywą  91/676/EWG  i  dotyczą
gospodarstw  leżących  poza  obszarami  szczególnie  narażonymi  (OSN).  Dodatkowo
podstawowe     wymagania     określone     w     prawodawstwie     krajowym     dotyczą
utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie oraz ochrony siedlisk.

Podstawowe   wymagania   stanowią   punkt   odniesienia   do   sporządzenia   kalkulacji
płatności rolnośrodowiskowych.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, do czasu przejścia
Polski z systemu jednolitej płatności obszarowej (ang. SAPS - Single Area Payment

71 Zgodnie z art. 39 ust. 5 rozporządzenia Rady 1698/2005 wszystkie warianty w ramach tego pakietu
wpisują się w ochronę insitu.
72 Zgodnie z art. 39 ust. 5 rozporządzenia Rady 1698/2005 wszystkie warianty w ramach tego pakietu
wpisują się w ochronę insitu.

Scheme)  na  system  płatności  jednolitej  (ang.  SPS  -  Single  Payment  Scheme),
beneficjenci    programu    rolnośrodowiskowego    podlegają    kontroli    w    zakresie
podstawowych   wymagań   określonych   w   art.   5   Rozporządzenia   Rady   (WE)   Nr
1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego
w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla
rolników   oraz   zmieniającego   niektóre   rozporządzenia   (Dz.   Urz.   UE   L   270   z
21.10.2003, str.1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269).

Od  momentu  przejścia  Polski  na  system  płatności  jednolitej  (SPS)  beneficjenci
programu   rolnośrodowiskowego   podlegają   kontroli   w   zakresie   podstawowych
wymagań  ustanowionych  zgodnie  z  art.  39  ust.  3  rozporządzenia  Rady  (WE)  nr
1698/2005.

Płatność  rolnośrodowiskowa  nie  może  być  przyznana  za  przestrzeganie  wymagań,
które  wynikają  z  realizacji  zasady  „zanieczyszczający  płaci".  W  związku  z  tym,
wymagania  wynikające  z  programów  działań  na  podstawie  Dyrektywy  Azotanowej,
nie mogą być finansowane w ramach programu rolnośrodowiskowego. W zależności
od  wymagań  zawartych  w  poszczególnych  programach  działań,  jeśli  pokrywają  się
one z wymaganiami dla Programu rolnośrodowiskowego, może to dotyczyć pakietów:
rolnictwo zrównoważone, ochrona gleb i wód, strefy buforowe.

Forma i wysokość pomocy

Płatność   rolnośrodowiskowa   wypłacana   jest   w   formie   zryczałtowanej   i   stanowi
rekompensatę   utraconego   dochodu,   dodatkowych   poniesionych   kosztów   oraz
ponoszonych  kosztów  transakcyjnych.  Płatności  rolnośrodowiskowe  są  przyznawane
rolnikom,  którzy  dobrowolnie  przyjmują  na  siebie  zobowiązania  rolnośrodowiskowe.
Podstawowe wymagania nie będą objęte płatnością rolnośrodowiskową.

Płatność   rolnośrodowiskowa   jest   pomocą   wieloletnią,   wypłacaną   corocznie,   po
wykonaniu   określonego   zestawu   zadań   w   ramach   danego   wariantu.   Płatności
rolnośrodowiskowe określono w przeliczeniu na hektar powierzchni, sztukę zwierzęcia
gospodarskiego lub metr bieżący elementu liniowego. W odniesieniu do powierzchni
obowiązują górne limity płatności, w zależności od uprawy, co oznacza, że wsparcie
nie może przekraczać maksymalnej kwoty określonej w załączniku do rozporządzenia
Rady (WE) nr 1698/2005.

Płatność  rolnośrodowiskowa  jest  udzielana  do  gruntów  rolnych  użytkowanych  jako
grunty orne, łąki, pastwiska oraz sady (tylko w przypadku realizacji pakietu rolnictwo
ekologiczne   i   pakietu   zachowanie   zagrożonych   zasobów   genetycznych   roślin   w
rolnictwie).

Koszty  transakcyjne  uwzględniono  przy  realizacji  pakietu  4:  „Ochrona  zagrożonych
gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000" oraz pakietu
5:  „Ochrona  zagrożonych  gatunków  ptaków  i  siedlisk  przyrodniczych  na  obszarach



Natura  2000"  w  postaci  sporządzenia  dokumentacji  przyrodniczej.  Sporządzenie
dokumentacji przyrodniczej jest warunkiem otrzymania płatności rolnośrodowiskowej.

W   ramach   każdego   z   pakietów   rolnośrodowiskowych   przewidziano   możliwość
realizacji  wariantów  rolnośrodowiskowych,  które  przedstawiono  w  poniższej  tabeli
wraz z wysokością płatności:

 

 Warianty rolnośrodowiskowe i wysokość płatności - zł (euro)

 

1 Rolnictwo zrównoważone

Wariant 1.1. Zrównoważony system gospodarowania
360 zł/ha (92,2 euro/ha)


2 Rolnictwo ekologiczne

Wariant 2.1. Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności)

790 zł/ha (202,4 euro/ha)

Wariant 2.2. Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania)

840 zł/ha (215,2 euro/ha)

Wariant 2.3. Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności)

260 zł/ha (66,6 euro/ha)

Wariant 2.4. Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania)

330 zł/ha (84,5 euro/ha)

Wariant 2.5. Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności)

1300 zł/ha (333 euro/ha)

Wariant 2.6. Uprawy warzywne (w okresie przestawiania)

1550 zł/ha (397 euro/ha)

Wariant 2.7. Uprawy zielarskie (z certyfikatem zgodności)

1050 zł/ha (269 euro/ha)

Wariant 2.8. Uprawy zielarskie (w okresie przestawiania)

1150 zł/ha (294,6 euro/ha)

Wariant 2.9. Uprawy sadownicze + jagodowe (z certyfikatem zgodności)

1540 zł/ha (394,5 euro/ha)

Wariant 2.10. Uprawy sadownicze + jagodowe (w okresie przestawiania)

1800 zł/ha (461,1 euro/ha)

Wariant 2.11. Pozostałe uprawy sadownicze +jagodowe (z certyfikatem zgodności)

650 zł/ha (166,5 euro/ha)

Wariant 2.12. Pozostałe uprawy sadownicze +jagodowe (w okresie przestawiania)

800 zł/ha (204,9 euro/ha)



3 Ekstensywne trwałe użytki zielone

Wariant 3.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach

500 zł/ha (128,1 euro/ha)



4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000

Wariant 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków

1 200 zł/ha (307,4 euro/ha)

Wariant 4.2. Mechowiska

1 200 zł/ha (307,4 euro/ha)

Wariant 4.3. Szuwary wielkoturzycowe Wariant 4.4. Łąki trzęślicowe i selernicowe

800zł/ha (204,9 euro/ha)

Wariant 4.5. Murawy ciepłolubne

1 200 zł/ha (307,4 euro/ha)

Wariant 4.6. Półnaturalne łąki wilgotne

800 zł/ha (204,9 euro/ha)

Wariant 4.7. Półnaturalne łąki świeże

800 zł/ha (204,9 euro/ha)

Wariant 4.8. Bogate gatunkowo murawy bliźniczkowe

(204,9 euro /ha) 800 zł/ha

Wariant 4.9. Słonorośla

1 190 zł/ha (304,8 euro/ha)

Wariant 4.10. Użytki przyrodnicze

550 zł/ha (140,9 euro/ha)




5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000

Wariant 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków

1 370 zł/ha (350,9 euro/ha)

Wariant 5.2. Mechowiska

1 390 zł/ha (356,1 euro/ha)

Wariant 5.3. Szuwary wielkoturzycowe

910 zł/ha (233,1 euro/ha)

Wariant 5.4. Łąki trzęślicowe i selernicowe

1 390 zł/ha (356,1 euro/ha)

Wariant 5.5. Murawy ciepłolubne

1 380 zł/ha (353,5 euro/ha)

Wariant  5.6. Półnaturalne łąki wilgotne

840 zł/ha (215,2 euro/ha)

Wariant 5.7. Półnaturalne łąki świeże

840 zł/ha (215,2 euro/ha)

Wariant 5.8. Bogate gatunkowo murawy bliźniczkowe

870 zł/ha (222,8 euro/ha)

Wariant 5.9. Słonorośla

1 190 zł/ha (304,8 euro/ha)

Wariant 5.10. Użytki przyrodnicze

550 zł/ha (140,9 euro/ha)




6 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie

Wariant 6.1. Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych

570 zł/ha (146 euro/ha)

Wariant 6.2. Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych

800 zł/ha (204,9 euro/ha)

Wariant 6.3. Produkcja nasienna na zlecenie banku genów

4700 zł/ha (1204 euro/ha)

Wariant 6.4. Sady tradycyjne

2100 zł/ha (537,9 euro/ha)


7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie

Wariant 7.1. Zachowanie lokalnych ras bydła

1140 zł/szt. (292 euro/szt.)

Wariant 7.2. Zachowanie lokalnych ras koni

1500 zł/szt. (384,2 euro/szt)

Wariant 7.3. Zachowanie lokalnych ras owiec

320 zł/szt. (82 euro/szt.)

Wariant 7.4. Zachowanie lokalnych ras świń

570 zł/szt. (146 euro/szt.)


8 Ochrona gleb i wód

Wariant 8.1. Wsiewki poplonowe

330 zł/ha (84,5 euro/ha)

Wariant 8.2. Międzyplon ozimy

420 zł/ha (107,6 euro/ha)

Wariant 8.3. Międzyplon ścierniskowy

400 zł/ha (102,5 euro/ha)


9 Strefy buforowe

Wariant 9.1. Utrzymanie 2-metrowych stref buforowych

44 zł /100 mb (11,3 euro/100 mb)

Wariant 9.2. Utrzymanie 5-metrowych stref buforowych

110 zł/100 mb (28,2 euro/100mb)

Wariant 9.3. Utrzymanie 2-metrowych miedz śródpolnych

40 zł /100 mb (10,2 euro/100mb)

Wariant 9.4. Utrzymanie 5-metrowych miedz śródpolnych

100 zł /100 mb (25,6 euro/100mb) 

 

Założenia metodologiczne dla kalkulacji płatności rolnośrodowiskowych w
ramach programu rolnośrodowiskowego

Wskaźniki  charakteryzujące  przeciętne  wyniki  ekonomiczne  gospodarstw  przyjęte
jako  poziom  referencyjny  do  kalkulacji  płatności  rolnośrodowiskowych  w  ramach
programu rolnośrodowiskowego zostały wyliczone na podstawie danych GUS z 2001,
2002 i 2003 roku oraz danych charakterystycznych dla przychodów i kosztów z tego
okresu. Ponadto, źródłem danych były opracowania Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i
Gospodarki   Żywnościowej   Państwowego   Instytutu   Badawczego,   pochodzące   z
własnych wieloletnich badań reprezentatywnej próby gospodarstw rolnych w Polsce.

Dane   dotyczące   współczynników   Standardowej   Nadwyżki   Bezpośredniej   (SNB)
z 2002 r.  są  ostatnimi  danymi  przeliczonymi  w  sposób  zgodny  ze  stosowanym  w
krajach UE. Wobec powyższego zostały one zaproponowane do wyliczeń.

Na podstawie ww. danych określono odpowiednio:

-   utracony dochód;

-   dodatkowe    koszty    związane    z    ponoszeniem    nakładów    na    działania
agrotechniczne związane z ochroną środowiska;

-   dodatkowe  koszty  związane  z  określonymi  uwarunkowaniami,  wynikające  z
opisu pakietu;

-   oszczędności    (z    tytułu    realizacji    określonego    pakietu    w    programie
rolnośrodowiskowym).

Straty (czyli utracony dochód) wynikające z:

-   ekstensyfikacji produkcji, która spowodowana jest zmniejszeniem nakładów na
środki produkcji (nawozy, środki ochrony roślin);

-   rezygnacji z dosiewania traw oraz z ograniczenia zabiegów uprawowych;

-   zmniejszenia obsady zwierząt.

W kalkulacji płatności wyeliminowano podwójne naliczanie płatności za wykonywanie
tych samych praktyk rolniczych.

Planowane    liczebności    lokalnych    ras    zwierząt    gospodarskich    w    programie
rolnośrodowiskowym na lata 2007-2013 oraz projekcja finansowa kosztów realizacji 

 

TABELA : Gatunek / Rasa / Odmiana

 

	Pakiet 1	Pakiet 2	Pakiet 3	Pakiet 4	Pakiet 5	Pakiet 6	Pakiet 7	Pakiet 8	Pakiet 9
Pakiet 1		-	X	X	X	+	+	+	+
Pakiet 2	-		+	+	+	+	+	-	+
Pakiet 3	X	+		-	-	X	+	X	+
Pakiet 4	X	+	-		-	X	+	X	+
Pakiet 5	X	X	-	-		X	+	X	+
Pakiet 6	+	+	X	X	X		+	+	+
Pakiet 7	+	+	+	+	+	+		+	+
Pakiet 8	+	-	X	X	X	+	+		+
Pakiet 9	+	+	+	+	+	+	+	+

 (x) pakiety nie łączą się, gdyż dotyczą innych grup użytków rolnych;
(+) pakiety można łączyć;
(-) pakietów nie można łączyć.

 Definicja beneficjenta

Rolnik

Kryteria dostępu

Beneficjent może ubiegać się o płatność rolnośrodowiskową w ramach tego działania,
jeżeli:

1)  jest  rolnikiem,  posiadaczem  samoistnym  lub  zależnym  gospodarstwa  rolnego
położonego  na  terytorium  Rzeczpospolitej  Polskiej,  o  powierzchni  użytków
rolnych nie mniejszej niż 1 ha;

2)  zobowiąże się do realizacji programu rolnośrodowiskowego przez okres 5 lat,
zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

 3)  zobowiąże się do przestrzegania podstawowych wymagań na obszarze całego
gospodarstwa rolnego;

4)  zobowiąże  się  do  przestrzegania  wymagań  wynikających  z  poszczególnych
pakietów rolnośrodowiskowych.