|
Nazwa działania
Renty strukturalne
Kod działania
113.
Podstawa prawna
Art. 20 lit. a) ppkt iii) oraz Art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20
września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski
Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L
277/1 z 21.10.2005 r.).
Art. 14 oraz pkt 5.3.1.1.3 załącznika II do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006
z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów
wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006 r.).
Uzasadnienie
Z danych GUS wynika, że w ogólnej liczbie ponad 780 tys. gospodarstw
indywidualnych powyżej 1 ha użytków rolnych, których użytkownicy są ubezpieczeni
w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, ponad 260 tys. gospodarstw (tj.
33%) jest kierowanych przez rolników będących w wieku od 50 do 59, czyli
w przedziale wiekowym, umożliwiającym ubieganie się o rentę strukturalną w latach
2007-2013.
Także struktura wiekowa rolników ubiegających się o płatności bezpośrednie
w 2006 r., a wiec aktywnych kierowników gospodarstw, wskazuje, że osoby w wieku
powyżej 55 roku życia stanowią 20,1%.
Działanie przyczyni się do poprawy struktury wiekowej, jak również poziomu
wykształcenia osób kierujących gospodarstwami rolnymi poprzez większy udział osób
młodszych, które z reguły są lepiej wykształcone. .
Cel działania
Działanie ma na celu poprawę struktury agrarnej kraju oraz przyśpieszenie procesu
wymiany pokoleniowej wśród osób prowadzących gospodarstwa rolne, a także
poprawę rentowności i konkurencyjności gospodarstw rolnych poprzez ich
przejmowanie przez osoby młodsze, dobrze przygotowane do zawodu rolnika.
Działanie będzie jednym z instrumentów łagodzących skutki przemian agrarnych na
obszarach wiejskich i poprzez zapewnienie źródła dochodów osobom rezygnującym
z prowadzenia towarowej produkcji rolnej przyczyni się do poprawy rentowności
rolnictwa, jakości życia na obszarach wiejskich oraz pośrednio do zmniejszenia
bezrobocia wśród młodych na wsi.
Opis działania
Pomoc będzie udzielana producentom rolnym, którzy zdecydują się na zaprzestanie
prowadzenia działalności rolniczej w celu przekazania gospodarstw rolnych
następcom lub innym producentom rolnym. Pomoc będzie skierowana do producentów rolnych będących w wieku przedemerytalnym, podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym będących ich własnością (bądź własnością ich małżonka),
i którzy zdecydują się na przekazanie posiadanego gospodarstwa rolnego. Pomoc
będzie stanowiła źródło dochodu po zaprzestaniu prowadzonej działalności rolniczej.
Grunty wchodzące w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego są:
1) przejmowane w całości przez następcę, który spełnia następujące warunki:
- nie ukończył 40 roku życia,
- po raz pierwszy podejmuje się prowadzenia gospodarstwa rolnego,
- posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe do prowadzenia
działalności rolniczej,
- przedłożył plan rozwoju przejmowanego gospodarstwa,
2) przekazywane na powiększenie gospodarstwa rolnego innego producenta
rolnego, który spełnia następujące warunki:
- jest producentem rolnym, który nie ukończył 50 roku życia,
- posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe do prowadzenia działalności rolniczej,
W odniesieniu do konieczności przedłożenia przez następcę planu rozwoju
przejmowanego gospodarstwa, przedmiotem kontroli jest jedynie fakt przedłożenia
takiego planu.
Zakłada się, że z działania skorzysta 50.400 rolników, tj. 7200 rocznie - czyli ok. 1/5
potencjalnej liczby rolników, którzy mogliby ubiegać się o wsparcie w postaci renty
strukturalnej.
Pula środków przydzielona w ramach PROW 2007-2013 na program rent
strukturalnych wynosi 2 187 600 000 euro. Ze środków tego okresu programowania
będą wypłacane zarówno zobowiązania wobec beneficjentów rent strukturalnych z
PROW 2004-2006 (ok. 67% budżetu), jak i na działanie w ramach PROW 2007-2013.
Renta strukturalna ma wynosić 896,19 zł, tj. 150% kwoty najniższej emerytury, a
wraz z dodatkami na małżonka i za przekazanie gospodarstwa powyżej 10 ha użytków rolnych osobie poniżej 40 roku życia, 1583,27 zł, tj. 265% kwoty najniższej
emerytury.
Działanie renty strukturalne w latach 2007-2013 będzie oszczędniejsze, gdyż:
1) przy znacznie obniżonych środkach finansowych z działania tego będzie
mogła skorzystać liczba beneficjentów zbliżona do liczby beneficjentów
działania w latach 2004-2006;
2) wysokość renty strukturalnej została obniżona do kwoty przybliżonej do
wysokości średniego świadczenia emerytalno-rentowego przyznawanego
rolnikom w ramach systemu ubezpieczeń społecznych, niemniej
świadczenie to jest wyższe od świadczenia emerytalno-rentowego i przez to
bardziej atrakcyjne;
3) renta strukturalna będzie wypłacana tylko do osiągnięcia wieku 65 lat, czyli
krócej niż miało to miejsce w poprzednim programie.
Zakres działania
Udostępnienie możliwości przechodzenia producentów rolnych na renty strukturalne
w wieku przedemerytalnym.
Dalsza nietowarowa działalność rolnicza na potrzeby własne, kontynuowana przez
beneficjenta rent strukturalnych nie kwalifikuje się do uzyskania wsparcia w ramach
Wspólnej Polityki Rolnej.
Kryteria dostępu
Do złożenia wniosku uprawniony jest producent rolny, który:
1. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych
albo 1 ha użytków rolnych w przypadku gospodarstw rolnych położonych w
województwie: małopolskim lub podkarpackim lub śląskim lub świętokrzyskim
oraz przekaże posiadane gospodarstwo rolne:
a) w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy
gospodarstwo rolne musi być przekazane w całości temu następcy w
sposób trwały (nie licząc działki, którą producent rolny może pozostawić
sobie na potrzeby własne). Powierzchnia przekazanego gospodarstwa nie
może być mniejsza niż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w
województwie. W województwach, w których średnia powierzchnia
gospodarstwa rolnego jest wyższa niż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w kraju, powierzchnia przekazywanego gospodarstwa będzie mogła być równa średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w kraju. Warunek dotyczący średnich powierzchni gospodarstw dla następcy nie dotyczy zstępnych przekazującego,
b) w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego na powiększenie innego
gospodarstwa rolnego (nie licząc działki, którą producent rolny może
pozostawić sobie na potrzeby własne) powierzchnia gospodarstwa po
powiększeniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia
gospodarstwa rolnego w danym województwie. W województwach, w
których średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego jest wyższa niż
średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w kraju, powierzchnia
gospodarstwa rolnego po powiększeniu będzie mogła być równa średniej
powierzchni gospodarstwa rolnego w kraju.
Definicja beneficjenta
Renta strukturalna przysługuje producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną,
który:
1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego (mężczyzna -
65 lat, kobieta - 60 lat);
2) prowadził działalność rolniczą na własny rachunek w gospodarstwie rolnym,
w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie
wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał
ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o
ubezpieczeniu społecznym rolników;
3) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w dniu składania wniosku o
rentę strukturalną;
4) przekazał gospodarstwo rolne;
5) zaprzestał prowadzenia wszelkiej towarowej działalności rolniczej;
6) nie jest emerytem ani rencistą.
Opis związku z krajowymi systemami emerytalnymi
Tylko w przypadku uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego, w trakcie
pobierania renty strukturalnej, beneficjentowi rent strukturalnych wypłaca się
naliczoną emeryturę z ubezpieczenia społecznego, a rentę strukturalną w wysokości
pomniejszonej o kwotę tej emerytury. W nowym okresie programowania 2007-2013
sytuacja ta będzie dotyczyła tylko kobiet, które jako główny beneficjent rent
strukturalnych, osiągną wiek emerytalny w 60 roku życia.
Jeżeli małżonek uprawnionego do renty strukturalnej, powiększonej o dodatek na
małżonka w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury lub renty, lub
podejmie pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z
wyłączeniem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, rentę strukturalną
zmniejsza się o kwotę tego dodatku.
Osoba pobierająca rentę strukturalną zobowiązana jest do opłacania składki na
fundusz emerytalno-rentowy rolników. Jeżeli renta strukturalna wypłacana jest z
dodatkiem na małżonka, osoba pobierająca rentę strukturalną zobowiązana jest
także do opłacania składki na fundusz emerytalno-rentowy za małżonka.
Opis powiązania z działaniem w zakresie podejmowania działalności przez
młodych rolników
Następca przejmujący gospodarstwo od rolnika przekazującego gospodarstwo rolne
w zamian za rentę strukturalną, może ubiegać się o premię dla młodego rolnika, z
zachowaniem warunków określonych dla działania młody rolnik. Jeżeli gospodarstwo,
przejmowane od rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną, nie spełnia wymogu
dotyczącego wielkości gospodarstwa wymaganej przy przyznaniu premii, młody rolnik
może podjąć starania o przejęcie dodatkowego areału tak, aby spełnić ten wymóg.
Powiązanie rent strukturalnych z wymaganiami działania młody rolnik są
następujące:
1) obydwa te działania mają wspólną definicję następcy oraz kryteria
dotyczące wykształcenia;
2) gospodarstwo o wielkości powyżej średniej krajowej jest kryterium dostępu
do działania młody rolnik, a jednocześnie w działaniu renty strukturalne jest
progiem, którego przekroczenie powoduje przyznanie dodatku do renty w
przypadku przekazania gospodarstwa osobie poniżej 40 lat;
3) liczba beneficjentów działania młody rolnik jest zbieżna z liczbą osób, które
otrzymają rentę strukturalną, z tym że przewiduje się, że liczba osób
przejmujących gospodarstwa od beneficjentów renty strukturalnej, które
będą w wieku poniżej 40 roku życia będzie stanowiła ok. 50%
przejmujących, czyli ok. 3600 osób rocznie;
4) korelacja obu tych działań dotyczy również zbieżnego terminu rozpoczęcia
naboru wniosków.
Obydwa te działania w efekcie skierowane są do młodych rolników, gdyż w działaniu
renty strukturalne, oprócz zapewnienia dochodu osobie przekazującej gospodarstwo
rolne, celem jest przekazanie gospodarstw osobom młodszym, lepiej wykształconym i
przygotowanym do prowadzenia działalności rolniczej, które są bardziej otwarte na
zmiany i rozwój.
Przy wysokich cenach gruntów rolnych w Polsce i trudnościach w nabyciu ziemi
działanie renty strukturalne ułatwia młodym rolnikom rozpoczynanie działalności
rolniczej.
Czas trwania pomocy
Renta strukturalna wypłacana będzie beneficjentowi, nie dłużej jednak jak do
osiągnięcia 65 lat.
Rodzaje pomocy
Płatność z tytułu renty strukturalnej będzie miała formę płatności miesięcznej.
Wielkość płatności
Wysokość renty strukturalnej ustala się jako odpowiedni procent kwoty najniższej
emerytury krajowej.
Podstawowa wysokość pomocy wynosi 896,19 zł (229,57 euro), tj. 150% kwoty
najniższej emerytury. Równowartość kwoty wyrażona w euro ma charakter
indykatywny.
Wysokość renty strukturalnej może zostać zwiększona o 597,46 zł (153,05 euro), tj.
100% kwoty najniższej emerytury, jako dodatek na małżonka oraz o 89,62 zł (22,96
euro), tj. 15% kwoty najniższej emerytury, jeżeli rolnik przekaże gospodarstwo rolne
o łącznej powierzchni użytków rolnych większej niż 10 ha osobie w wieku poniżej 40
roku życia.
Wysokość wsparcia podlega sumowaniu, z tym, że łączna wysokość pomocy nie
może wynosić więcej niż 1 583,27 zł (405,57 euro), tj. 265% kwoty najniższej
emerytury. Równowartość kwoty wyrażona w euro ma charakter indykatywny.
Kwota wsparcia wynikająca z wysokości obowiązującej od 1 marca 2006 r. najniższej
emerytury (597,46 zł) ulegnie zmianie wraz z okresowymi waloryzacjami najniższej
emerytury krajowej. Odniesienie wysokości kwoty wsparcia do kwot świadczeń w
systemie emerytalno-rentowym ma na celu wskazanie atrakcyjności tego działania i
jest analogiczne jak w przypadku określania wysokości rent strukturalnych w okresie
2004 - 2006.
Wysokość renty strukturalnej nie przekracza równowartości 18 000 euro rocznie na
przekazującego gospodarstwo zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady (WE)
nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski
Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
Finansowanie
Koszt całkowity: 2 187 600 000 EUR
Wydatki publiczne: 2 187 600 000 EUR
Postanowienia przejściowe
Liczba beneficjentów z okresu 2004 - 2006 wynosi 53 400. Przy założeniu
uśrednionej wysokości renty strukturalnej zobowiązania wynikające z PROW 2004-
2006 przeniesione w ciężar budżetu PROW 2007-2013 wyniosą 1 480 mln euro.
Oznacza to, że dla beneficjentów okresu 2007 - 2013 założono alokacje na poziomie
707,6 mln euro.
|
