|
Nazwa działania
Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności
Kod działania
132.
Podstawa prawna
Art. 32 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.
w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na
rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277/1 z 21.10.2005 r.).
Art. 22 oraz pkt 5.3.1.3.2. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15
grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia
Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz.
UE L 368/15 z 23.12.2006 r.).
Uzasadnienie interwencji
Wsparcie systemów żywności wysokiej jakości jest szczególnie ważne, ponieważ
rynek produktów o wysokiej, potwierdzonej jakości w Polsce dopiero się rozwija.
Udział w systemie chronionych oznaczeń geograficznych, chronionych nazw
pochodzenia, gwarantowanych tradycyjnych specjalności, rolnictwa ekologicznego
oraz integrowanej produkcji umożliwia osiągniecie wyższych dochodów przy
jednoczesnej ochronie dziedzictwa narodowego oraz dbaniu o wpływ całego procesu
wytwarzania na środowisko. Wytwarzanie produktów objętych ww. systemami
umożliwia zmianę sposobu konkurowania - zamiast wytwarzania dużej ilości
produktów homogenicznych produkuje się wysokojakościowe wyroby. Współpraca
producentów objętych systemami jakości żywności sprzyja zwiększaniu siły
ekonomicznej podmiotów znajdujących się na rynku.
Efektywne zrealizowanie tych założeń wymaga jednak, aby konsumenci byli skłonni
zapłacić więcej za produkty wytwarzane w ramach tych systemów. Poziom
rozpoznawalności produktów uczestniczących we wspieranych systemach jakości
żywności jest niski, co obecnie ogranicza możliwość uzyskania wyższych dochodów
dla producentów tych produktów. Dlatego też konieczna jest pomoc państwa w tym
zakresie. Pomoc ta ma wesprzeć pokrycie wyższych kosztów produkcji (związanych
np. z dodatkową kontrolą) do czasu, kiedy będą one odzwierciedlone w wyższej cenie
produktów na rynku.
Cel działania
1. Poprawa jakości produkcji i produktów rolnych przeznaczonych do spożycia
przez ludzi.
2. Zwiększenie spożycia żywności wysokiej jakości.
3. Wsparcie rolników wytwarzających żywność wysokiej jakości.
Zakres działania
Cel działania realizowany jest poprzez finansowe wsparcie rolników uczestniczących
w systemach jakości żywności. Działanie jest realizowane na całym terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej.
Definicja beneficjenta
Producent rolny - osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna
nieposiadająca osobowości prawnej, która została wpisana do ewidencji producentów
na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji
producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie
płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76) oraz wytwarza produkty uczestniczące w
systemach jakości żywności.
Lista wspólnotowych i krajowych systemów jakości żywności
kwalifikujących się do wsparcia
Cel działania realizowany jest poprzez wsparcie rolników uczestniczących w
dobrowolnych systemach dotyczących jakości żywności:
1. systemy wspólnotowe:
a) System Chronionych Nazw Pochodzenia i Chronionych Oznaczeń
Geograficznych w rozumieniu rozporządzenia Rady (EWG) nr 510/2006 z dnia
20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw
pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych;
b) System Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności w rozumieniu
rozporządzenia Rady (EWG) nr 509/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie
produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi
tradycyjnymi specjalnościami;
c) produkcja ekologiczna w rozumieniu rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z
dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych
oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych.
2. system krajowy:
a) Integrowana produkcja (IP) w rozumieniu ustawy o ochronie roślin z dnia 18
grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94 z późn. zm.);
b) inne krajowe systemy jakości.
Uzasadnienie dla wsparcia systemu Produkcji Integrowanej
System integrowanej produkcji spełnia wszystkie kryteria stawiane systemom jakości
żywności przyjmowanym przez państwa członkowskie, określone w rozporządzeniu
Komisji (WE) nr 1974/2006 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania
rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów
wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(EFRROW).
Integrowana produkcja (IP) to rozwijający się prośrodowiskowy system
gospodarowania uwzględniający najnowsze osiągnięcia nauki i techniki rolniczej, w
ramach którego wytwarzana jest żywność. W systemie tym produkowane są wysokiej
jakości owoce, warzywa oraz rolnicze płody rolne. Specyfika uprawy wynika z
prawidłowo dobranego płodozmianu i agrotechniki, racjonalnego nawożenia opartego
na rzeczywistym zapotrzebowaniu pokarmowym roślin. Chemiczna ochrona roślin w
odróżnieniu od rolnictwa konwencjonalnego ograniczona jest do stosowania tylko
środków ochrony roślin bezpiecznych dla środowiska naturalnego, w tym dla
organizmów pożytecznych. Zabronione jest stosowanie preparatów z grupy
toksycznych i bardzo toksycznych dla ludzi. Środki ochrony roślin stosuje się tylko
wtedy, gdy inne metody ograniczania występowania agrofagów nie są wystarczające,
w możliwie najniższych dopuszczalnych dawkach i stosuje się je po przekroczeniu
przez agrofaga progu szkodliwości lub na podstawie sygnalizacji. System produkcji
integrowanej jest systemem zawierającym szczegółowe obowiązki dotyczące metod
gospodarowania, które określone są w metodykach (IP) i gwarantują, iż produkty
uzyskane taką metodą w sposób znaczący przewyższają handlową jakość produktów
w zakresie zdrowia roślin i ochrony środowiska naturalnego.
Integrowana produkcja (IP) jest systemem, który obejmuje opisy produktów, a
zgodność z tymi opisami jest weryfikowana przez niezależny organ kontrolny.
Produkt w systemie IP jest uzyskiwany zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o
ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 (Dz.U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94 z późn. zm.)
oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lipca 2004 r. w
sprawie integrowanej produkcji (Dz. U. z 2004 r. Nr 178, poz. 1834 z późn zm.).
Produkcja w systemie IP prowadzona jest w oparciu o szczegółowe metodyki
zatwierdzone przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, które
dokładnie określają sposób prowadzenia upraw. Zgodność sposobu prowadzenia
upraw z metodykami IP oraz obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie,
weryfikowana jest w trakcie przeprowadzonych kontroli obejmujących:
- kontrolę Notatnika IP obejmującą wszystkich producentów;
- kontrolę w gospodarstwie w trakcie wegetacji roślin;
- kontrolę jakości płodów rolnych.
Organem kontrolującym i sprawującym nadzór nad prawidłowością przebiegu
produkcji oraz wydającym certyfikaty IP, poświadczającym jakość produktów jest
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Certyfikat IP zaświadcza, że
produkt został wyprodukowany zgodnie z zasadami IP.
Integrowana produkcja (IP) jest systemem otwartym dla wszystkich
producentów, a udział w systemie jest dla nich dobrowolny. Warunkiem uczestnictwa
jest zgłoszenie się do Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, poddanie
się kontrolom oraz przestrzeganie zasad, które mają zagwarantować produkcję
żywności wysokiej jakości.
Integrowana produkcja (IP) jest systemem przejrzystym i zapewnia pełną
możliwość identyfikowalności wytworzonych ramach tego systemu produktów. Jedną
z podstawowych zasad w systemie Integrowanej Produkcji jest możliwość
identyfikowania miejsca pochodzenia produktu. Cel ten osiągnięty jest poprzez
odpowiednie ewidencjonowanie producenta. Na podstawie pierwszego zgłoszenia do
systemu IP producent zostaje wpisany do ewidencji pod niepowtarzalnym numerem,
który jest potwierdzony stosownym zaświadczeniem. Nadawanie numerów
ewidencyjnych odbywa się zgodnie z tzw. kodami NUTS związanymi z podziałem
administracyjnym kraju, co umożliwia szybką identyfikację producenta. Produkty
oznaczone zastrzeżonym Znakiem IP zawierają nr certyfikatu IP, w którym zawarty
jest również nr producenta.
Integrowana produkcja (IP) jest systemem produkcji, który odpowiada
przewidywanej koniunkturze na rynku. Jest ona jedną z odpowiedzi na stale
zwiększające się wymagania konsumentów, którzy oczekują od produktów rolnych
trafiających na rynek spełniania surowych kryteriów. Konsumenci odwracają się od
żywności anonimowej, niekontrolowanej, mogącej potencjalnie zawierać szkodliwe
pozostałości, a handlowcy coraz częściej żądają od producentów żywności
poświadczenia, że produkty są dobrej jakości i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia
kupujących.
Inne krajowe systemy jakości żywności
Jeżeli w ramach niniejszego działania będą wspierane inne krajowe systemy jakości
żywności, to będą one musiały spełniać wszystkie, określone w rozporządzeniu
Komisji (WE) nr 1974/2006 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania
rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów
wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(EFRROW), wymienione poniżej kryteria.
1. Specyfika produktu końcowego wyprodukowanego w ramach takich systemów
wynika ze szczegółowych obowiązków dotyczących metod rolnictwa, które
gwarantują: Szczególne cechy łącznie z procesem produkcyjnym; lub jakość
produktu końcowego, która w sposób znaczący przewyższa handlową jakość
produktów w zakresie zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i roślin,
warunków utrzymania zwierząt i ochrony środowiska naturalnego.
2. Systemy obejmują obowiązujące specyfikacje produktów, a zgodność z tymi
specyfikacjami weryfikowana jest przez niezależną jednostkę kontrolującą.
3. Systemy są otwarte dla wszystkich producentów.
4. Systemy są przejrzyste i zapewniają pełną możliwość podążania śladem
produktów.
5. Systemy odpowiadają bieżącym lub przewidywanym możliwościom rynkowym.
Lista produktów kwalifikujących się do pomocy w ramach mechanizmu
jakości wybranego w ramach działania „Uczestnictwo rolników w
systemach jakości żywności"
1. wsparcie w ramach opisywanego działania mogą uzyskać wyłącznie
producenci wytwarzający produkty:
a) których nazwy zostały zarejestrowane jako Chroniona Nazwa
Pochodzenia (ChNP) lub Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG)
w rozumieniu rozporządzenia Rady (EWG) nr 510/2006 z dnia 20
marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw
pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych, lub
b) które zostały zarejestrowane jako Gwarantowana Tradycyjna
Specjalność (GTS) w rozumieniu rozporządzenia Rady (EWG) nr
509/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie produktów rolnych i
środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi
specjalnościami, oraz są produktami rolnymi wymienionymi w załączniku I do Traktatu
ustanawiającego Wspólnotę Europejską i są przeznaczone do spożycia przez ludzi.
Obecnie na poziomie krajowym są rozpatrywane lub też zostały już zaakceptowane i
przesłane do Komisji Europejskiej następujące, spełniające ww. wymagania, wnioski
o rejestrację we wspólnotowym systemie jakości żywności:
- jako Chroniona Nazwa Pochodzenia: bryndza podhalańska
(rozporządzenie Komisji (WE) nr 642/2007), oscypek (opublikowany w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia
Rady (EWG) nr 510/2006), redykołka, podkarpacki miód spadziowy, wiśnia
nadwiślanka, karp zatorski, miód drahimski (wnioski przekazane do Komisji
Europejskiej), lipiec białowieski, „miód z Sejneńszczyzny" lub „miód z
Łoździej", śliwka szydłowska, fasola wrzawska (wnioski rozpatrywane na poziomie krajowym);
- jako Chronione Oznaczenie Geograficzne: miód wrzosowy z Borów
Dolnośląskich, kiełbasa lisiecka, wielkopolski ser smażony, „truskawka
kaszubska" lub "kaszëbskô malëna", suska sechlońska, miód kurpiowski,
fasola korczyńska, jabłka łąckie (wnioski przekazane do KE);
- jako Gwarantowana Tradycyjna Specjalność: staropolski miód pitny
czwórniak, staropolski miód pitny trójniak, staropolski miód pitny dwójniak,
staropolski miód pitny półtorak, olej rydzowy, kiełbasa myśliwska, kabanosy,
kiełbasa jałowcowa (wnioski przekazane do KE).
Niniejsza lista nie jest listą zamkniętą. Do wsparcia w ramach działania uprawnieni
będą producenci rolni wytwarzający także inne produkty rolne, które zostaną
zarejestrowane jako chroniona nazwa pochodzenia, chronione oznaczenie
geograficzne lub gwarantowana tradycyjna specjalność.
2. Produkty rolnictwa ekologicznego, roślinne i zwierzęce, wyprodukowane
zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia
24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz
znakowania produktów rolnych i środków spożywczych oraz przetwory i
wyroby wyprodukowane lub wytworzone z ww. produktów.
3. Produkty integrowanej produkcji (IP) w rozumieniu Ustawy o ochronie roślin z
(Dz.U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94 z późn. zm.) obejmują wyłącznie
nieprzetworzone produkty pochodzenia roślinnego dla których zostały
opracowane i zaakceptowane metodyki produkcji integrowanej. Przygotowano
dwadzieścia jeden metodyk, które obejmują następujące produkty: agrest,
borówka wysoka, brzoskwinia i morela, buraki ćwikłowe, cebula, gruszki,
jabłka, kalafior, kapusta głowiasta, malina, marchew, ogórek gruntowy,
ogórek pod osłonami, papryka, pomidory pod osłonami, porzeczka czarna i
czerwona, sałata pod osłonami, śliwki, truskawki, wiśnie oraz ziemniaki.
Wskazanie oficjalnych organów odpowiedzialnych za nadzór nad
funkcjonowaniem systemu jakości oraz opis ustaleń organizacyjnych
dotyczących nadzoru
a) System Chronionych Nazw Pochodzenia, Chronionych Oznaczeń
Geograficznych i Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Odpowiada za przyjmowanie, ocenę i przekazywanie do Komisji Europejskiej
wniosków o rejestrację, wniosków o zmianę specyfikacji oraz przyjmowanie i
rozpatrywanie zastrzeżeń oraz sprzeciwów do wniosków o rejestrację pochodzących z
innych krajów. Do przeprowadzania oceny merytorycznej wniosków powołany został
specjalny organ opiniodawczo-doradczy przy ministrze - Rada ds. Tradycyjnych i
Regionalnych Nazw Produktów Rolnych i Środków Spożywczych. Zadaniem Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest także upoważnianie jednostek certyfikujących,
akredytowanych przez Polskie Centrum Akredytacji zgodnie z normą PN-EN
45011:2000, do przeprowadzania kontroli, wydawania i cofania certyfikatów na
zgodność ze specyfikacją. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-
Spożywczych jest organem podległym Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
Sprawuje państwowy nadzór nad upoważnionymi jednostkami certyfikującymi oraz
może przeprowadzać kontrolę zgodności ze specyfikacją.
Jednostki certyfikujące
Upoważnione do przeprowadzania kontroli, wydawania i cofania certyfikatów
zgodności ze specyfikacją. Jednostki muszą zostać akredytowane zgodnie z normą
EN 45011:2000 przez Polskie Centrum Akredytacji oraz zostać upoważnione przez
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Polskie Centrum Akredytacji
Urząd udzielający akredytacji jednostkom certyfikującym zgodnie z programem
akredytacji jednostek certyfikujących produkty regionalne i tradycyjne w odniesieniu
do wymagań normy PN-EN 45011:2000. Polskie Centrum Akredytacyjne jest
organem niezależnym od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
b) Rolnictwo ekologiczne
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Upoważnia jednostki certyfikujące, akredytowane w zakresie rolnictwa ekologicznego,
zgodnie z norma PN-EN 45011:2000 do przeprowadzania kontroli, wydawania i
cofania certyfikatów zgodności na prowadzenie produkcji metodami ekologicznymi.
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
Sprawuje państwowy nadzór nad upoważnionymi jednostkami certyfikującymi w
rolnictwie ekologicznym, dokonuje kontroli granicznej produktów rolnictwa
ekologicznego, upoważnia do przywozu produktów rolnictwa ekologicznego z krajów
trzecich, przyjmuje zgłoszenia producentów, którzy chcą rozpocząć produkcję
metodami ekologicznymi.
Jednostki certyfikujące
Jednostki certyfikujące po akredytacji w PCA i upoważnieniu przez Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi przeprowadzają kontrolę, wydają i cofają certyfikaty zgodności.
Polskie Centrum Akredytacji
Urząd udzielający akredytacji jednostkom certyfikującym zgodnie z programem
akredytacji jednostek certyfikujących produkty ekologiczne w odniesieniu do
wymagań normy PN-EN 45011:2000. Polskie Centrum Akredytacyjne jest organem
niezależnym od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
c) Integrowana produkcja (IP)
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Sprawuje nadzór nad Państwowa Inspekcją Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Odpowiada za nadzór nad funkcjonowaniem systemu Integrowanej Produkcji oraz
certyfikację tego systemu.
Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Zatwierdza szczegółowe metodyki prowadzenia upraw w integrowanej produkcji.
Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Przyjmuje zgłoszenia producentów do systemu IP za pośrednictwem najbliższej
jednostki organizacyjnej Inspekcji i wpisuje beneficjenta do ewidencji. Ponadto jest
upoważniony do kontroli Integrowanej Produkcji i do wydawania certyfikatów
poświadczających stosowanie integrowanej produkcji. Prowadzi kontrolę szkoleń
dotyczących IP w zakresie realizacji programu szkoleń i wydawania zaświadczeń ich
ukończeniu.
Wysokość wsparcia według rodzaju kwalifikującego się systemu
1. System Chronionych Nazw Pochodzenia, Chronionych Oznaczeń
Geograficznych i Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności:
- 3200 zł (819,7 euro)/rok przez pięć lat.
2. Rolnictwo ekologiczne - 996 zł (255,1 euro)/rok przez pięć lat.
3. Integrowana produkcja - 2750 zł (704,4 euro)/rok przez pięć lat - w
przypadku tego systemu suma kosztów jego wprowadzania i składki na rzecz
grupy producentów, bez uwzględniania kosztów kontroli zewnętrznej zwracana
jest do kwoty 750 zł (192,1 euro) na rok.
Równowartość kwoty wyrażona w euro ma charakter indykatywny.
Powyższe kwoty są maksymalnymi stawkami wsparcia dla producenta rolnego
uczestniczącego w danym systemie. Producent rolny otrzymuje wsparcie na
podstawie kosztów rzeczywiście poniesionych.
Wysokość wsparcia nie przekracza równowartości 3 000 euro rocznie na
gospodarstwo zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005
w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na
rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), co też będzie poddane procesowi
weryfikacji.
Uzasadnienie kosztów stałych
Stawki wsparcia oszacowane zostały na podstawie kosztów stałych związanych z
uczestnictwem producenta rolnego w poszczególnych systemach jakości żywności.
Wsparcie jest wypłacane po roku uczestnictwa w systemie przez okres maksymalnie
5 lat. Koszty stałe zostały oszacowane na podstawie kosztów związanych z
funkcjonowaniem w ramach danego systemu jakości żywności. Koszty te obejmują
opłaty roczne, w tym składki na rzecz grup producentów związane z udziałem w
systemie oraz koszty kontroli w ramach poszczególnych systemów.
Składki mogą być płacone wyłącznie na rzecz grup producentów, które dostarczają
producentom rolnym zrzeszonym w tych grupach odpowiednich usług wynikających z
uczestnictwa w systemach jakości żywności. W przypadku produkcji integrowanej
zwraca się również koszty związane z wejściem do sytemu.
Finansowanie
Koszt całkowity 100 000 000 EUR
Wydatki publiczne 100 000 000 EUR
|
